Khi những cơn gió lạnh đầu mùa tràn về, những chiếc lá phong chuyển sang sắc vàng đỏ và quả bí ngô bắt đầu xuất hiện trên các góc phố, đó cũng là lúc người ta biết một mùa Halloween nữa lại đến. Halloween là một trong những lễ hội lâu đời, phổ biến và độc đáo nhất trên thế giới. Dù có nguồn gốc từ phương Tây, lễ hội này đã vượt qua mọi biên giới quốc gia để trở thành một sự kiện văn hóa toàn cầu được giới trẻ vô cùng yêu thích.
Tuy nhiên, liệu bạn có thực sự biết Halloween là ngày nào? Nguồn gốc sâu xa của nó từ đâu và tại sao người ta lại hóa trang thành ma quỷ vào ngày này? Hãy cùng khám phá toàn bộ thế giới huyền bí, ma mị nhưng cũng đầy thú vị của ngày lễ Halloween qua bài viết chi tiết dưới đây.
Câu trả lời cho ngày Halloween
Để trả lời ngắn gọn cho câu hỏi: Halloween là ngày nào đó chính là được tổ chức vào ngày 31 tháng 10 hàng năm.
Đây là ngày cuối cùng của tháng 10, ngay trước ngày Lễ Các Thánh (All Saints’ Day) của đạo Công giáo vào ngày 1 tháng 11.
Thời gian diễn ra Halloween trong những năm tới
Vì cố định vào ngày 31/10, nên ngày trong tuần của Halloween sẽ thay đổi theo từng năm. Dưới đây là lịch lịch diễn ra Halloween trong một số năm tới để bạn có thể lên kế hoạch vui chơi:
Năm 2026: Thứ Bảy, ngày 31 tháng 10
Năm 2027: Chủ Nhật, ngày 31 tháng 10
Năm 2028: Thứ Ba, ngày 31 tháng 10
Năm 2029: Thứ Tư, ngày 31 tháng 10
Vào ngày này, các hoạt động lễ hội thường bắt đầu từ lúc hoàng hôn buông xuống và kéo dài cho đến tận đêm khuya. Đối với các quốc gia phương Tây, đây là một dịp lễ lớn được mong chờ không kém gì Giáng sinh hay Năm mới.
Nguồn gốc tên gọi “Halloween”
Tìm hiểu về Halloween là ngày nào còn xuất phát đầu tiên từ cái tên “Halloween” với một lịch sử ngôn ngữ gắn liền với Kitô giáo.
Vào thế kỷ thứ 7, Giáo hội Công giáo thiết lập ngày 1 tháng 11 là All Saints’ Day (Lễ Các Thánh) để tôn vinh tất cả các vị thánh đã lên thiên đàng.
Biến thể tiếng Anh cổ của ngày này là All Hallows’ Day (với “Hallow” có nghĩa là Thánh).
Đêm trước ngày Lễ Các Thánh (ngày 31 tháng 10) được gọi là All Hallows’ Eve (Đêm trước ngày Lễ Các Thánh).
Qua nhiều thế kỷ, người ta đọc chệch từ All Hallows’ Eve thành Hallowe’en, và cuối cùng là Halloween như ngày nay.
Lịch sử hình thành: Từ lễ hội Samhain đến ngày lễ hiện đại
Mặc dù cái tên Halloween gắn liền với Công giáo, nhưng gốc rễ thực sự của ngày lễ này lại nằm ở một lễ hội ngoại giáo cổ xưa có tuổi đời hơn 2.000 năm: Lễ hội Samhain của người Celtic.
Lễ hội Samhain của người Celtic (Celt)
Một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm là: ngày halloween là ngày gì và được giải thích từ người Celtic là một bộ tộc cổ xưa sinh sống ở vùng đất mà ngày nay là Ireland, Vương quốc Anh và miền Bắc nước Pháp. Họ đón năm mới của mình vào ngày 1 tháng 11.
Ngày này đánh dấu sự kết thúc của mùa hè, mùa thu hoạch và sự bắt đầu của mùa đông lạnh giá, tăm tối – khoảng thời gian trong năm thường được liên tưởng tới sự chết chóc.
Người Celtic tin rằng vào đêm trước năm mới (tức ngày 31 tháng 10), ranh giới giữa thế giới người sống và người chết trở nên mờ nhạt. Đêm đó, họ tổ chức lễ hội Samhain (phát âm là Sow-in). Họ tin rằng linh hồn của những người đã khuất sẽ quay trở lại trái đất vào đêm này.
Để xua đuổi các linh hồn lang thang, các tu sĩ ngoại giáo (Druids) sẽ đốt những đống lửa lớn linh thiêng. Người dân cũng hóa trang bằng cách mặc trang phục làm từ đầu và da động vật để ngụy trang, khiến các linh hồn ma quỷ nhầm tưởng họ cũng là những bóng ma và không quấy nhiễu.
Sự tiếp quản của Đế chế La Mã và Công giáo
Khi Đế chế La Mã chinh phục phần lớn lãnh thổ của người Celtic, hai lễ hội của người La Mã là Feralia (ngày tưởng niệm người chết) và ngày tôn vinh Pomona (nữ thần trái cây và cây cối) đã được hợp nhất với lễ hội Samhain. Đây cũng là lý do tại sao quả táo (biểu tượng của nữ thần Pomona) lại xuất hiện nhiều trong các trò chơi Halloween sau này.
Đến thế kỷ thứ 9, sự ảnh hưởng của Kitô giáo lan rộng vào vùng đất của người Celtic. Thay vì cấm đoán lễ hội bản địa, Giáo hội đã khéo léo hòa trộn nó bằng cách dịch chuyển Lễ Các Thánh sang ngày 1 tháng 11 và thêm ngày Lễ Các Linh Hồn (All Souls’ Day) vào ngày 2 tháng 11. Các phong tục đốt lửa, hóa trang của Samhain cũ vẫn được giữ lại nhưng dưới những cái tên mới thuộc về Công giáo.
Những biểu tượng kinh điển của ngày Halloween
Halloween sở hữu một hệ sinh thái biểu tượng cực kỳ phong phú mà chỉ cần nhìn thấy chúng, chúng ta biết ngay mùa lễ hội đã về.
Đèn lồng bí ngô (Jack-o’-Lantern)
Hình ảnh quả bí ngô được khoét rỗng, khắc khuôn mặt ma quái và thắp nến bên trong là biểu tượng quyền lực nhất của Halloween.
Truyền thuyết về chàng Jack láu cá (Stingy Jack)
Theo thần thoại Ireland, có một anh chàng tên là Jack nổi tiếng tham lam và quỷ quyệt. Jack đã lừa được cả Quỷ dữ và bắt Quỷ hứa không được bắt hồn mình đi. Khi Jack chết, vì sống ích kỷ nên anh không được lên Thiên đàng. Nhưng Quỷ cũng không thể bắt anh xuống Địa ngục vì lời hứa năm xưa.
Bị bỏ rơi trong đêm tối lạnh giá, Quỷ đã ném cho Jack một hòn than hồng lấy từ địa ngục để soi đường. Jack đã bỏ hòn than vào trong một củ cải khoét rỗng (sau này khi di cư sang Mỹ, người ta đổi thành quả bí ngô vì chúng phổ biến và dễ khắc hơn) và đi lang thang khắp thế gian. Người ta gọi anh là “Jack của chiếc đèn lồng” (Jack of the Lantern) hay Jack-o’-Lantern.
Các tông màu chủ đạo: Đen và Cam
Màu cam: Đại diện cho mùa thu hoạch, quả bí ngô chín mọng, sự ấm áp của những đống lửa và sự sống.
Màu đen: Đại diện cho những ngày mùa đông tăm tối, sự huyền bí, đêm tối và cái chết.
Phù thủy, mèo đen và dơi
Phù thủy: Hình ảnh mụ phù thủy cưỡi chổi bay qua vầng trăng tròn là biểu tượng của thế lực siêu nhiên. Trong quá khứ, phù thủy từng bị coi là hiện thân của quỷ dữ.
Mèo đen: Từ thời Trung Cổ, mèo đen đã bị mang tiếng xấu là người bạn đồng hành của phù thủy, hoặc thậm chí là phù thủy biến hình thành nhằm che mắt người thường.
Dơi: Do liên quan đến các đống lửa lớn của lễ Samhain thu hút côn trùng và kéo theo loài dơi đến săn mồi, loài vật này dần gắn liền với đêm Halloween, chưa kể những truyền thuyết về ma cà rồng biến thành dơi.
Những hoạt động đặc trưng không thể thiếu trong đêm Halloween
Nếu bạn tham gia vào một đêm tiệc Halloween đúng nghĩa và muốn tìm hiểu về Halloween là ngày nào thì đây là những hoạt động thú vị mà bạn sẽ được trải nghiệm.
Trò chơi “Trick or Treat” (cho kẹo hay bị ghẹo)
Đây là hoạt động yêu thích nhất của trẻ em. Trẻ em sẽ mặc những bộ trang phục hóa trang, cầm theo giỏ đựng kẹo và đi gõ cửa từng nhà trong khu phố. Khi chủ nhà mở cửa, lũ trẻ sẽ đồng thanh hô lớn: “Trick or Treat!”.
Trick: Có nghĩa là đánh lừa, nghịch ngợm, quậy phá.
Treat: Có nghĩa là tiếp đãi, cho ăn uống (ở đây là cho kẹo).
Nếu chủ nhà không muốn bị lũ trẻ bày trò nghịch ngợm phá phách, họ sẽ tặng cho chúng những viên kẹo ngọt ngào, những thanh chocolate hay bánh quy. Phong tục này bắt nguồn từ thời Trung cổ, khi những người nghèo đi cầu nguyện cho các linh hồn và được nhận lại những chiếc “bánh linh hồn” (soul cakes).
Lễ hội hóa trang (Costume Party)
Theo những tin tức tổng hợp online thì nếu ngày xưa người ta hóa trang để trốn tránh ma quỷ, thì ngày nay hóa trang là để thể hiện cá tính và sự sáng tạo. Không còn bó hẹp trong những bộ đồ ma quỷ, phù thủy đáng sợ, người ta có thể hóa trang thành bất cứ ai: siêu anh hùng Marvel, nhân vật anime, các chính trị gia nổi tiếng, hay những nhân vật trong các bộ phim kinh dị đình đám đương đại.
Đớp táo (Apple Bobbing)
Đây là một trò chơi truyền thống mang tính gắn kết cao. Người ta sẽ thả những quả táo vào một chậu nước lớn hoặc treo chúng lên những sợi dây. Người chơi phải chắp tay sau lưng và chỉ được dùng miệng để cắn được quả táo. Ai cắn được quả táo trước sẽ là người gặp nhiều may mắn trong năm tới.
Kể chuyện ma và xem phim kinh dị
Khi màn đêm buông xuống, việc tụ tập quanh đống lửa hoặc trong căn phòng tối để nghe những câu chuyện tâm linh, truyền thuyết đô thị hoặc cùng nhau xem những bộ phim kinh dị kinh điển như Halloween, The Conjuring, It… là một trải nghiệm giật gân không thể bỏ qua.
Ý nghĩa thực sự của ngày lễ Halloween
Mặc dù mang vẻ bề ngoài ma mị, rùng rợn và có phần kinh dị, nhưng xét về mặt nhân văn, Halloween mang những giá trị giáo dục và tâm linh sâu sắc.
|
Khía cạnh |
Ý nghĩa của Halloween |
|
Tâm linh & Nhân văn |
Là dịp tưởng nhớ người đã khuất, tôn vinh tổ tiên và nhắc nhở chúng ta về vòng tuần hoàn của sự sống và cái chết. |
|
Giáo dục hành vi |
Qua câu chuyện về anh chàng Jack láu cá, bài học rút ra là không được tham lam, ích kỷ, keo kiệt và phải biết giữ lời hứa nhưng không được dùng sự khôn lỏi để trục lợi. |
|
Tâm lý học |
Giúp con người đối mặt và vượt qua nỗi sợ hãi về cái chết, bóng tối và ma quỷ bằng cách biến chúng thành những thứ hài hước, giải trí. |
|
Gắn kết cộng đồng |
Là cơ hội để hàng xóm láng giềng giao lưu, trẻ em vui chơi lành mạnh và người lớn giải tỏa áp lực cuộc sống. |
Văn hóa Halloween tại các quốc gia trên thế giới
Một trong những nội dung trong tìm hiểu về Halloween là ngày nào thì dù có chung ngày 31 tháng 10, nhưng mỗi quốc gia lại đón chào Halloween theo một cách rất riêng, mang đậm bản sắc văn hóa bản địa.
Mỹ và Canada: Thiên đường của sự thương mại hóa
Tại Bắc Mỹ, Halloween là một lễ hội khổng lồ chỉ đứng sau Giáng sinh về doanh thu thương mại. Người Mỹ chi hàng tỷ USD mỗi năm cho trang phục hóa trang, kẹo và trang trí nhà cửa. Những ngôi nhà được trang hoàng lộng lẫy như phim trường kinh dị là hình ảnh rất quen thuộc tại đây.
Ireland và Scotland: Trở về với cội nguồn
Là quê hương của lễ hội Samhain, người dân nơi đây vẫn giữ những nét truyền thống cổ xưa. Họ đốt những đống lửa lớn ở các vùng nông thôn. Món bánh truyền thống Barmbrack (một loại bánh mì trái cây) được nướng trong dịp này, bên trong giấu các vật dụng như nhẫn (báo hiệu kết hôn) hay đồng xu (báo hiệu sự giàu sang) để bói toán tương lai.
Mexico: Lễ hội người chết (Día de los Muertos)
Mặc dù không phải là Halloween, nhưng lễ hội này diễn ra từ ngày 31/10 đến 02/11 và có nhiều nét tương đồng. Thay vì u ám, Día de los Muertos là một lễ hội cực kỳ rực rỡ sắc màu để chào đón linh hồn người thân trở về tổ ấm. Người ta trang điểm mặt thành những chiếc hộp sọ lộng lẫy và nhảy múa khắp các con phố.
Sự du nhập và biến chuyển tại Việt Nam
Trong khoảng hai thập kỷ trở lại đây, ngày Halloween đã du nhập mạnh mẽ vào Việt Nam và trở thành một ngày hội không thể thiếu của giới trẻ, học sinh và sinh viên.
Vào đêm 31/10, tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, các khu phố đi bộ (như Phố đi bộ Hồ Gươm, Phố Tây Bùi Viện, Phố Mã Mây) lại chật kín người trong những bộ trang phục hóa trang kỳ dị. Các quán cà phê, trung tâm thương mại và trường học cũng bắt kịp xu hướng khi trang trí bí ngô, mạng nhện và tổ chức các cuộc thi hóa trang đặc sắc.
Kết luận
Tóm lại, những tin tức về ngày lễ Halloween hiện nay không còn là một đêm lễ hội tôn giáo hay một ngày đầy sợ hãi trước các thế lực siêu nhiên. Vượt qua lớp sương mù của lịch sử và những truyền thuyết ma mị, Halloween ngày 31 tháng 10 đã trở thành một ngày hội của sự sáng tạo, nơi con người được phép rũ bỏ lớp mặt nạ thường ngày để khoác lên mình những hình hài mới, cùng nhau cười đùa và tận hưởng những khoảnh khắc gắn kết kỳ diệu.
Nguồn: Sưu tầm