Nếu miền Nam có một Đà Lạt mộng mơ ẩn mình dưới ngàn thông, miền Trung có một Bà Nà Hills bồng bềnh trong sương khói, thì miền Bắc cũng tự hào sở hữu một Tam Đảo – thị trấn mờ sương quanh năm mát mẻ, nơi được mệnh danh là “thiên đường trốn nóng” hoàn hảo cho những tâm hồn muốn rời xa sự xô bồ của chốn đô thị.
Mặc dù là một điểm đến vô cùng quen thuộc trên bản đồ du lịch phía Bắc, thế nhưng không phải ai cũng biết rõ Tam Đảo là ở đâu, thuộc tỉnh nào, có lịch sử hình thành ra sao và tại sao vùng đất này lại có sức hút kỳ lạ đến thế.
Bài viết này sẽ đưa bạn đi khám phá từ vị trí địa lý, nguồn gốc tên gọi, lịch sử hình thành cho đến những kinh nghiệm ăn chơi, di chuyển chi tiết nhất tại Tam Đảo.
Vị trí địa lý và ranh giới hành chính
Để trả lời cho câu hỏi: Tam Đảo là ở đâu?, chúng ta cần xem xét dưới góc độ địa lý hành chính và địa lý tự nhiên.
Vị trí địa lý tự nhiên
Vùng du lịch Tam Đảo mà chúng ta thường nhắc tới thực chất là khu đô thị sinh thái nằm trên dãy núi Tam Đảo.
Tọa độ địa lý: Dãy núi Tam Đảo là một dãy núi đá lớn trải dài hơn 80km theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, đi qua địa phận của 3 tỉnh: Vĩnh Phúc, Thái Nguyên và Tuyên Quang.
Độ cao: Khu du lịch thị trấn Tam Đảo nằm ở độ cao khoảng 900m đến 1.000m so với mực nước biển. Nhờ độ cao lý tưởng này, nhiệt độ tại đây luôn thấp hơn vùng đồng bằng từ 5oC đến 7oC, mang lại bầu không khí trong lành, mát mẻ quanh năm.
Vị trí hành chính
Một trong những câu hỏi cũng được nhiều người quan tâm là Tam đảo nằm ở tỉnh nào. Thị trấn Tam Đảo là một đơn vị hành chính thuộc xã Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, Việt Nam.
Thị trấn này nằm ở phía Bắc của tỉnh Vĩnh Phúc cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 80km về phía Tây Bắc (mất khoảng 1,5 đến 2 giờ di chuyển bằng ô tô hoặc xe máy). Cách thành phố Vĩnh Yên (trung tâm hành chính của tỉnh Vĩnh Phúc) khoảng 25km.
Nguồn gốc tên gọi “Tam Đảo” và truyền thuyết lịch sử
Trong khi tìm hiểu Tam Đảo là ở đâu còn xuất phát từ cái tên “Tam Đảo” gợi lên sự tò mò cho rất nhiều du khách. Tại sao lại gọi là “Tam Đảo” (ba hòn đảo) khi nơi đây rõ ràng là một vùng núi cao, hoàn toàn không có biển bao quanh?
Tên gọi Tam Đảo bắt nguồn từ việc trên đỉnh của dãy núi này có ba ngọn núi cao nhô lên sừng sững giữa biển mây bồng bềnh quanh năm, trông xa như ba hòn đảo nổi lên giữa đại dương bao la. Ba ngọn núi này có tên lần lượt là:
Thiên Thị (Chợ Trời): Ngọn núi cao 1.375m, nơi có chùa Địa Ngục ẩn hiện trong sương và được ví như nơi hội họp của các bậc thần tiên.
Thạch Bàn (Bàn Đá): Ngọn núi cao 1.388m, trên đỉnh có một phiến đá lớn phẳng lỳ như chiếc bàn cờ khổng lồ của tạo hóa.
Phù Nghĩa: Ngọn núi cao 1.400m, ngọn núi cao nhất trong ba đỉnh, thường xuyên được bao phủ bởi các dải mây trắng xóa dày đặc.
Truyền thuyết dân gian: Người xưa kể lại rằng, ba ngọn núi này chính là nơi ba vị thần linh cai quản vùng đất này ngự trị để bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân dưới chân núi. Vẻ đẹp hoang sơ, huyền ảo của những đỉnh núi mờ sương đã đi vào ca dao, thơ ca như một biểu tượng của sự thanh cao và thoát tục.
Lịch sử hình thành: Từ khu nghỉ dưỡng của người Pháp đến “Thị trấn sương mù”
Theo những tin tức tổng hợp số, để có được diện mạo một thị trấn du lịch châu Âu thu nhỏ như ngày nay, Tam Đảo đã trải qua một hành trình lịch sử thăng trầm hơn một thế kỷ.
Thời kỳ phát hiện (Đầu thế kỷ 20)
Vào năm 1904, trong quá trình tìm kiếm những địa điểm có khí hậu mát mẻ tại miền Bắc Việt Nam để xây dựng nơi điều dưỡng cho sĩ quan và công chức thuộc địa Pháp (tương tự như Sa Pa hay Đà Lạt), các nhà thám hiểm người Pháp đã phát hiện ra thung lũng Tam Đảo.
Với vị trí gần Hà Nội và khí hậu tuyệt vời, người Pháp đã nhanh chóng quy hoạch và biến nơi đây thành một khu nghỉ dưỡng xa hoa.
Họ đã xây dựng hơn 145 tòa biệt thự mang kiến trúc Gothic và Roman cổ kính, sang trọng.
Thiết lập hệ thống đường sá xẻ núi, các khu vui chơi giải trí, hồ bơi, sân quần vợt, nhà thờ đá và tòa toàn quyền.
Thời kỳ này, Tam Đảo được ví như một “Hòn ngọc Đông Dương” thu nhỏ đầy kiêu hãnh giữa đại ngàn.
Thời kỳ chiến tranh và tái thiết
Trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp, thực hiện chủ trương “tiêu thổ kháng chiến”, hầu hết các công trình biệt thự kiến trúc Pháp cổ kính tại Tam Đảo đã bị phá hủy để tránh bị đối phương lợi dụng làm căn cứ quân sự. Công trình kiến trúc nguyên bản duy nhất của người Pháp còn sót lại gần như nguyên vẹn đến ngày nay là Nhà thờ đá cổ Tam Đảo.
Sau hòa bình lập lại, đặc biệt là từ những năm 2000 trở lại đây, nhận thức được giá trị tiềm năng to lớn của Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc đã đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng, thu hút dòng vốn đầu tư xây dựng các khách sạn, homestay, khu nghỉ dưỡng cao cấp, đưa Tam Đảo trở lại vị thế của một trung tâm du lịch hàng đầu miền Bắc.
Khí hậu Tam Đảo: Bản giao hưởng 4 mùa trong một ngày
Một trong những lý do khiến du khách mê mẩn khi tìm hiểu Tam Đảo là ở đâu chính là kiểu thời tiết vô cùng đặc biệt mà hiếm nơi nào ở miền Bắc có được. Người ta thường nói, đến Tam Đảo, bạn sẽ được trải nghiệm bản giao hưởng thời tiết 4 mùa chỉ trong vòng 24 giờ:
Nhiệt độ trung bình năm của Tam Đảo chỉ khoảng 18oC – 20oC. Vào những tháng mùa hè oi bức ở Hà Nội (nhiệt độ có thể lên tới 39oC – 40oC, thì nhiệt độ tại Tam Đảo vẫn duy trì ở mức lý tưởng dưới 25oC. Đây chính là lý do vì sao Tam Đảo luôn là lựa chọn hàng đầu cho các chuyến đi “trốn nóng” ngắn ngày của người dân thủ đô vào mỗi dịp cuối tuần.
Hướng dẫn đường đi đến Tam Đảo chi tiết nhất
Nằm cách Hà Nội chỉ khoảng 80km, việc di chuyển đến Tam Đảo vô cùng thuận tiện và đa dạng về phương tiện.
Di chuyển bằng xe máy (Dành cho phượt thủ)
Nếu bạn muốn khám phá du lịch Tam đảo ở đâu thì đây là phương tiện được các bạn trẻ vô cùng yêu thích vì mang lại cảm giác tự do, chủ động và có cơ hội ngắm nhìn phong cảnh tuyệt đẹp dọc đường đi.
Cung đường đi: Từ trung tâm Hà Nội đi qua cầu Thăng Long (hoặc cầu Nhật Tân). Đi thẳng theo đường Võ Nguyên Giáp hướng đi sân bay Nội Bài rẽ vào Quốc lộ 2. Đến thành phố Vĩnh Yên sau đó đi tiếp theo biển chỉ dẫn hướng đi Tây Thiên – Tam Đảo. Bắt đầu leo đèo dốc 13km để lên thị trấn.
Lưu ý quan trọng: Đoạn đèo dốc 13km từ chân núi lên đỉnh Tam Đảo cực kỳ quanh co, có nhiều khúc cua tay áo hiểm trở và vực sâu. Bạn không nên sử dụng xe máy ga (như Vision, AirBlade, Lead…) để leo đèo vì rất dễ bị mất phanh (cháy má phanh) khi xuống dốc. Hãy sử dụng xe số hoặc xe côn tay, kiểm tra phanh kỹ lưỡng trước khi đi và đi số thấp (số 2 hoặc số 1) khi xuống dốc.
Di chuyển bằng ô tô cá nhân
Nếu đi cùng gia đình hoặc nhóm bạn bằng ô tô, cung đường sẽ nhanh chóng và an toàn hơn rất nhiều.
Cung đường đi: Từ Hà Nội đi vào đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai. Đến nút giao rẽ ra tại IC4 (thuộc huyện Tam Dương, Vĩnh Phúc). Rẽ vào Quốc lộ 2B và đi thẳng lên núi Tam Đảo.
Thời gian di chuyển bằng ô tô chỉ mất khoảng 1,5 tiếng.
Di chuyển bằng xe khách limousine đưa đón tận nơi
Nếu bạn không muốn tự cầm lái lo lắng đường đèo, xe limousine chất lượng cao là sự lựa chọn hoàn hảo nhất.
Hiện nay có rất nhiều nhà xe chạy tuyến Hà Nội – Tam Đảo liên tục hàng ngày (khoảng 30 phút/chuyến) với giá vé dao động từ 130.000VNĐ đến 160.000VNĐ/chiều.
Các xe này sẽ đón bạn tại các điểm hẹn trong nội thành Hà Nội và trả khách tận cửa homestay hoặc khách sạn tại thị trấn Tam Đảo.
Những địa điểm du lịch “không thể bỏ qua” tại Tam Đảo
Dù diện tích thị trấn không quá lớn, Tam Đảo lại sở hữu rất nhiều góc check-in sống ảo cực “chill” và những công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn thời gian.
Nhà thờ đá cổ Tam Đảo
Được xây dựng từ năm 1906 đến năm 1912 bởi người Pháp, nhà thờ đá cổ nằm sừng sững bên sườn núi và là biểu tượng trường tồn của thị trấn.
Kiến trúc: Nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic đặc trưng với những bức tường bằng đá xám cổ kính rêu phong và những vòm cửa cuốn mềm mại.
Trải nghiệm: Đứng từ khoảng sân rộng phía trước nhà thờ, bạn có thể phóng tầm mắt ôm trọn toàn bộ thung lũng Tam Đảo mờ sương dưới chân mình. Đây là địa điểm chụp ảnh cưới và check-in kinh điển của mọi du khách khi đặt chân đến đây.
Quảng trường trung tâm Tam Đảo
Nằm ngay trung tâm thị trấn, quảng trường là không gian sinh hoạt cộng đồng rộng lớn và rực rỡ sắc màu.
Điểm nhấn: Hàng chữ khổng lồ “TAM ĐẢO” nổi bật giữa quảng trường cùng những bậc thang đá uốn lượn được ví như một đấu trường La Mã thu nhỏ.
Trải nghiệm: Vào buổi tối, quảng trường trở nên vô cùng nhộn nhịp với các hoạt động biểu diễn âm nhạc đường phố, các nhóm bạn trẻ tụ tập vui chơi dưới bầu không khí se lạnh mịt mờ sương khói.
Cổng Trời Tam Đảo
Để đến được Cổng Trời, từ nhà thờ đá bạn rẽ trái đi thẳng một đoạn ngắn.
Đúng như tên gọi của mình, đứng tại Cổng Trời, bạn sẽ có cảm giác như đang đứng ở ranh giới giữa mặt đất và bầu trời. Một bên là vách núi dựng đứng uy nghiêm, một bên là thung lũng sâu thẳm chìm trong những dải mây trắng xóa lững lờ trôi. Khi hoàng hôn buông xuống, cảnh sắc nơi đây lộng lẫy và huyền ảo đến nghẹt thở.
Tháp truyền hình Tam Đảo
Nếu bạn là người yêu thích vận động và muốn thử thách bản thân, hãy chinh phục đỉnh Tháp truyền hình cao hơn 100m nằm trên đỉnh Thiên Thị.
Để lên tới chân tháp, bạn phải vượt qua 1.394 bậc đá dốc hẹp đi xuyên qua những tán rừng già rợp bóng mát.
Dọc đường đi, bạn sẽ được lắng nghe tiếng chim hót líu lo, ngắm nhìn những loài hoa dại rực rỡ và những khóm dương xỉ khổng lồ. Lên tới đỉnh, cảm giác mệt mỏi sẽ nhanh chóng tan biến khi bạn được hít căng lồng ngực bầu không khí mát rượi và ngắm nhìn cảnh vật bao la từ trên cao.
Đền Bà Chúa Thượng Ngàn
Tìm hiểu Tam Đảo là ở đâu không chỉ có cảnh quan thiên nhiên mà còn là vùng đất tâm linh linh thiêng. Đền thờ Bà Chúa Thượng Ngàn (Lâm Cung Thánh Mẫu) nằm nép mình dưới bóng những cây cổ thụ trăm tuổi.
Vượt qua khoảng 200 bậc đá, bạn sẽ đặt chân tới ngôi đền cổ kính mang đậm kiến trúc truyền thống Việt Nam. Đây là nơi cầu bình an, may mắn rất linh ứng và là điểm tìm về sự thanh tịnh trong tâm hồn của đông đảo phật tử, du khách thập phương.
Cầu Mây Tam Đảo
Nằm ở ngay đoạn đầu khi bước vào thị trấn, Cầu Mây là một khu sinh thái chụp ảnh check-in cực kỳ nổi tiếng.
Được thiết kế với những cây cầu bằng tre, gỗ uốn lượn lơ lửng giữa sườn đồi bạt ngàn sắc hoa dã quỳ, hoa cẩm tú cầu.
Vào những ngày sương dày, đứng trên Cầu Mây, bạn sẽ có cảm giác như chỉ cần với tay ra là có thể chạm được vào những đám mây trắng muốt đang bay qua người.
Thiên đường ẩm thực Tam Đảo
Khí hậu mát mẻ của Tam Đảo cực kỳ thích hợp cho các món ăn nóng hổi, đậm đà dã ngoại. Ẩm thực nơi đây mộc mạc nhưng có hương vị rất riêng biệt.
Rau su su Tam Đảo – “Vua của các loại rau”
Không ngoa khi nói su su là đặc sản nổi tiếng nhất của Tam Đảo. Do khí hậu và thổ nhưỡng đặc thù, su su trồng tại Tam Đảo có vị ngọt đậm, giòn sần sật vô cùng tự nhiên mà không nơi nào có được.
Các món ăn: Ngọn su su xào tỏi, ngọn su su luộc chấm muối vừng, hoặc quả su su luộc chấm muối ớt. Chỉ là những món ăn vô cùng đơn giản nhưng lại khiến du khách ăn một lần là nhớ mãi. Bạn cũng có thể mua những bó su su xanh mướt, tươi rói về làm quà cho gia đình với giá cực kỳ rẻ.
Đồ nướng sương khói đêm Tam Đảo
Trong cái lạnh se se của buổi tối thị trấn mờ sương, còn gì tuyệt vời hơn khi được ngồi quây quần bên bếp than hồng ấm áp, xèo xèo nướng những xiên thịt thơm phức.
Hàng loạt xiên đồ nướng đa dạng được bày bán bắt mắt tại khu chợ đêm: thịt bò cuộn nấm kim châm, thịt lợn bản nướng ống tre, chim cút nướng, chân gà, khoai nướng, ngô nướng…
Nhấp thêm một ngụm rượu sán lùng hay rượu táo mèo cay nồng, câu chuyện giữa những người bạn sẽ trở nên ấm áp và thú vị hơn bao giờ hết.
Gà đồi và lợn mán Tam Đảo
Gà đồi Tam Đảo: Được nuôi thả tự nhiên trên các sườn núi dốc nên thịt gà cực kỳ săn chắc, da giòn, ngọt thịt và không hề bị bở. Gà đồi thường được chế biến thành các món như gà nướng mật ong, gà hấp lá chanh hoặc lẩu gà lá giang thơm ngon.
Lợn mán (Lợn lửng): Được nuôi bởi người dân tộc thiểu số theo phương thức tự nhiên. Thịt lợn mán có lớp da dày nhưng giòn, mỡ thơm và không ngấy, thường được chế biến thành mẹt 7 món hấp dẫn như hấp, nướng, xào lăn, rựa mận…
Kết luận
Tam Đảo không đơn thuần chỉ là một địa điểm trốn nóng, mà đó là một khoảng không gian yên bình để mỗi người tìm lại sự cân bằng trong cuộc sống sau những chuỗi ngày làm việc mệt mỏi, căng thẳng. Với vị trí địa lý đắc địa ngay sát thủ đô Hà Nội, thiên nhiên ưu ái ban tặng khí hậu tuyệt vời cùng cảnh quan mộng mị, Tam Đảo chắc chắn sẽ tiếp tục là “tọa độ quốc dân” được yêu mến bởi mọi thế hệ du khách.
Nguồn: Sưu tầm