Lionel Andrés Messi, thường được biết đến với cái tên thân mật Leo Messi, không chỉ là một trong những cầu thủ vĩ đại nhất mọi thời đại, mà còn là một hiện tượng chiến thuật độc nhất vô nhị trong lịch sử bóng đá thế giới.
Không giống như hầu hết các cầu thủ chuyên nghiệp gắn bó với một vai trò cố định trong suốt sự nghiệp, Messi đã trải qua nhiều sự chuyển đổi chiến thuật, mỗi lần đều thích nghi và phát triển vượt bậc, thể hiện khả năng đa năng không ai sánh bằng.
Bài viết này sẽ phân tích chi tiết Messi đá ở vị trí nào của một siêu sao người Argentina đã đảm nhận, cùng những đóng góp to lớn của anh ở từng vai trò, cũng như cách các huấn luyện viên tận dụng tối đa tài năng phi thường của “La Pulga Atómica” (Bọ chét nguyên tử) – biệt danh được giới truyền thông Tây Ban Nha đặt cho anh nhờ sự nhanh nhẹn, linh hoạt trên sân.
Tuổi thơ với trái bóng
Để hiểu rõ sự phát triển trong Messi đá ở vị trí nào chúng ta cần quay về những năm đầu sự nghiệp, khi anh còn là một cậu bé 13 tuổi từ Argentina đến Tây Ban Nha để gia nhập học viện trẻ La Masia của Barcelona.
Ngay từ thời thơ ấu ở Newell’s Old Boys, vị trí ưa thích của Messi đã là enganche – một vị trí truyền thống trong bóng đá Argentina, tức là tiền vệ tấn công chơi phía sau hai tiền đạo chính, chịu trách nhiệm điều phối lối chơi và tạo ra cơ hội ghi bàn cho đồng đội.
Khi đến Barcelona, cậu bé Messi ban đầu được bố trí ở các vị trí cánh, cụ thể là tiền vệ cánh trái hoặc tiền đạo cánh trái trong các đội trẻ của CLB. Việc bố trí Messi ở cánh không phải vì hạn chế tài năng, mà là để tận dụng khả năng rê bóng, đi bóng tốc độ và đặc biệt là ưu thế thuận chân trái của anh: khi chơi ở cánh phải, Messi có thể dễ dàng cắt vào trung lộ, tung ra các cú sút về phía khung thành bằng chân trái mạnh mẽ, thay vì chỉ thực hiện những quả tạt bóng thông thường như các cầu thủ cánh khác.
Bước đầu sự nghiệp với vai trò cầu thủ chuyên nghiệp
Ngày 16 tháng 10 năm 2004, Messi chính thức ra mắt đội một Barcelona ở tuổi 17, dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Frank Rijkaard. Tại giai đoạn này, bàn về Messi chơi ở vị trí nào được Rijkaard chính thức xác định vị trí cố định cho siêu sao trẻ là cánh phải trong sơ đồ 4-3-3 mà Barcelona áp dụng.
Đây là bước ngoặt đầu tiên trong sự nghiệp của Messi, khi anh được học cách phát huy tối đa ưu thế kỹ thuật cá nhân để phá vỡ hàng phòng ngự đối phương từ cánh phải, cắt vào trung lộ và kết hợp với các đồng đội như Ronaldinho, Samuel Eto’o hay Thierry Henry.
Trong 5 năm đầu tiên khoác áo đội một Barcelona, Messi liên tục cải thiện mọi chỉ số: từ số bàn thắng, số pha kiến tạo đến khả năng đọc trận đấu, thể hiện rằng tiềm năng của anh vượt xa vai trò của một cầu thủ cánh thông thường. Không lâu sau, các huấn luyện viên kế nhiệm đã bắt đầu thử nghiệm đưa Messi vào các vị trí trung tâm hơn, để tận dụng toàn bộ tài năng của siêu sao người Argentina.
Số 9 ảo: Vị trí huyền thoại đưa Messi lên đỉnh cao thế giới
Giai đoạn đỉnh cao nhất của Messi gắn liền với sự xuất hiện của Pep Guardiola trên băng ghế huấn luyện Barcelona từ năm 2008. Cựu huấn luyện viên của đội trẻ La Masia đã nhận ra rằng tài năng của Messi không thể bị bó buộc ở vị trí cánh phải, và ông đã sáng tạo ra một vai trò chiến thuật đặc biệt cho siêu sao người Argentina: số 9 ảo (false 9). Đây là một vị trí sở trường của Messi mang tính cách mạng trong bóng đá thế kỷ 21, thay đổi hoàn toàn cách các đội bóng xây dựng lối chơi tấn công.
Về mặt sơ đồ, Messi được xếp ở vị trí trung phong số 9, nhưng trên thực tế, anh không bao giờ đứng yên ở khu vực cấm địa để chờ bóng. Thay vào đó, Messi thường lùi sâu vào hàng tiền vệ, di chuyển liên tục giữa các tuyến của đối phương, thu hút các hậu vệ trung tâm phải theo dõi anh ra khỏi khu vực phòng ngự cố định, từ đó mở ra khoảng trống lớn cho các đồng đội như Xavi, Andrés Iniesta hay David Villa chạy chỗ và tạo cơ hội.
Khái niệm số 9 ảo không phải là phát minh hoàn toàn mới, nhưng Guardiola là người đầu tiên áp dụng nó một cách thành công và bền vững với vai trò trung tâm là Messi.
Trong suốt 4 năm huấn luyện Barcelona từ 2008 đến 2012, Guardiola đã xây dựng một đội bóng bất bại, với câu hỏi về Messi đá ở vị trí nào được xác định ở số 9 ảo ghi được tổng cộng 211 bàn thắng chỉ trong 4 năm, trong đó có kỷ lục 91 bàn trong một năm dương lịch 2012 – một kỷ lục chưa ai có thể phá được đến ngày nay.
Pep Guardiola từng nhận xét: “Messi là cầu thủ duy nhất chạy với bóng còn nhanh hơn khi không có bóng.” Nhận định này càng làm rõ vai trò của số 9 ảo, khi Messi có thể nhận bóng ở bất kỳ đâu trên sân, rê bóng qua hàng loạt cầu thủ đối phương và kết thúc bằng một bàn thắng hoặc một pha kiến tạo chính xác.
Không chỉ là một tay săn bàn, ở vị trí số 9 ảo, Messi còn trở thành người kiến thiết chính của lối chơi Barcelona, kết nối hoàn hảo giữa hàng tiền vệ và hàng công, tạo ra một chuỗi phối hợp mượt mà không đội bóng nào có thể ngăn chặn.
Những bản tin tổng hợp số cho thấy, sau khi Guardiola rời Barcelona, các huấn luyện viên kế nhiệm như Tito Vilanova, Luis Enrique vẫn tiếp tục sử dụng Messi ở vị trí số 9 ảo trong hầu hết các mùa giải, mang về cho Barcelona hàng loạt danh hiệu quan trọng, bao gồm 2 chức vô địch UEFA Champions League vào năm 2011 và 2015.
Trong giai đoạn này, Messi không chỉ là một cầu thủ xuất sắc, mà còn là trái tim và linh hồn của lối chơi Barcelona, mọi đường tấn công của đội bóng đều xoay quanh vị trí đặc biệt của anh trên sân.
Từ số 9 ảo đến số 10 cổ điển: Sự chuyển đổi hoàn hảo ở Barcelona giai đoạn sau
Khi bước vào độ tuổi 30, thể lực của Messi không còn cho phép anh thực hiện những pha rê bóng dài liên tục như thời trẻ, và các huấn luyện viên của Barcelona cũng dần điều chỉnh vị trí của anh để thích nghi với sự thay đổi này.
Dưới thời Luis Enrique, ban đầu Messi được đưa trở lại vị trí cánh phải sở trường của mình trong sơ đồ 4-3-3, nhưng càng về sau, siêu sao người Argentina càng có xu hướng chơi tự do hơn, di chuyển khắp mặt sân để nhận bóng và tạo ra cơ hội.
Dưới thời Ernesto Valverde, Messi đã thử sức ở nhiều vai trò khác nhau, từ vị trí số 9 ảo như cũ, đến tiền đạo thứ hai trong sơ đồ 4-4-2, hay trung tâm tấn công trong sơ đồ 4-2-3-1. Đặc biệt, vào những mùa giải cuối cùng của Messi ở Barcelona, từ 2019 đến 2021, anh dần chuyển sang chơi ở vị trí số 10 cổ điển – tức là tiền vệ tấn công trung tâm, chơi phía sau một tiền đạo chính như Luis Suárez hay Antoine Griezmann.
Một lần nữa, câu hỏi Messi đá ở vị trí nào tiếp tục được làm rõ ở vị trí số 10 cổ điển là vai trò quen thuộc với Messi, vì nó khá giống với vị trí enganche mà anh đã chơi từ nhỏ.
Ở vai trò mới này, Messi không còn phải chịu áp lực ghi bàn quá lớn như khi là số 9 ảo, mà tập trung nhiều hơn vào nhiệm vụ điều phối lối chơi, chuyền bóng và kiến tạo cho đồng đội. Thống kê cho thấy trong hai mùa giải cuối cùng ở Barcelona, số pha kiến tạo của Messi tăng lên đáng kể, trong khi số bàn thắng vẫn duy trì ở mức cao, thể hiện sự chuyển đổi hoàn hảo trong vai trò của anh.
Giai đoạn này cũng chứng minh khả năng thích nghi phi thường của siêu sao người Argentina: khi không còn thể lực để chạy 10km mỗi trận và rê bóng qua hàng loạt cầu thủ, anh đã chuyển thành một nhạc trưởng, điều khiển nhịp độ trận đấu bằng những đường chuyền chính xác đến từng centimet, tầm nhìn trận đấu rộng lớn và khả năng đọc tình huống vượt trội.
Trong mùa giải 2020-2021, mùa giải cuối cùng của Messi ở Barcelona, anh đã giành được danh hiệu Vua phá lưới La Liga với 30 bàn thắng, đồng thời đứng đầu danh sách kiến tạo của giải đấu với 9 pha kiến tạo, trở thành cầu thủ đầu tiên trong lịch sử La Liga đứng đầu cả hai chỉ số trong cùng một mùa giải.
Thành tích này một lần nữa khẳng định rằng dù được đặt ở vị trí nào trên sân, Messi luôn có thể phát huy tối đa tài năng của mình, mang về giá trị lớn cho đội bóng.
Vị trí của Messi ở PSG và Inter Miami: Sự lão luyện của một huyền thoại
Vị trí tiền đạo cánh phải tại PSG
Năm 2021, Messi chia tay Barcelona sau 17 năm gắn bó để gia nhập Paris Saint-Germain (PSG) tại Ligue 1 của Pháp, và một lần nữa, các huấn luyện viên của PSG phải tìm ra vị trí phù hợp nhất với siêu sao người Argentina, khi anh đã bước sang tuổi 34.
Tại PSG, Messi ban đầu được bố trí chơi ở vị trí tiền đạo cánh phải trong sơ đồ 4-3-3, cùng với Kylian Mbappé ở cánh trái và Neymar ở vị trí số 10. Nhưng sau một thời gian ngắn thích nghi, huấn luyện viên Mauricio Pochettino đã điều chỉnh lại chiến thuật, đưa Messi vào vị trí số 10 trung tâm, phía sau tiền đạo cắm Mbappé, để tận dụng khả năng điều phối lối chơi của anh.
Ở PSG, Messi tiếp tục phát triển vai trò mới của mình, không chỉ ghi 32 bàn trong 75 trận ra sân cho CLB nước Pháp, mà còn góp phần tạo ra sự cộng hưởng hoàn hảo với bộ ba tấn công Mbappé – Neymar, đưa PSG đến trận chung kết Champions League năm 2022.
Di chuyển tự do với vị trí tiền vệ tấn công ở Inter Miami
Đến năm 2023, Messi chuyển đến Inter Miami tại giải MLS của Mỹ, bước vào giai đoạn cuối của sự nghiệp chuyên nghiệp. Tại đây, các huấn luyện viên của Inter Miami đã phải thiết kế chiến thuật riêng để tận dụng tối đa tài năng của Messi, trong khi vẫn bảo vệ thể lực của siêu sao 36 tuổi lúc đó.
Việc để Messi đảm nhiệm nhiệm vụ phòng ngự ở một giải đấu thiên về thể lực như MLS là không phù hợp, vì vậy Inter Miami đã áp dụng nhiều sơ đồ khác nhau để giữ cho Messi luôn tập trung vào tấn công.
Một trong những sơ đồ phổ biến nhất là 3-4-1-2, trong đó Messi chơi ở vị trí số 10 (cầu thủ tấn công đơn lẻ phía sau cặp tiền đạo), tức là tiền vệ tấn công thuần túy, không phải chịu bất kỳ trách nhiệm phòng ngự nào.
Cách bố trí này cho phép Messi di chuyển tự do khắp mặt sân, nhận bóng ở bất kỳ đâu và tạo ra cơ hội cho các đồng đội như Leonardo Campana hay Josef Martinez.
Ngoài sơ đồ 3-4-1-2, Inter Miami đôi khi cũng sử dụng sơ đồ 5-3-2, trong đó Messi chơi ở vị trí tiền đạo thứ hai bên cạnh một tiền đạo chính, vẫn với nhiệm vụ chính là tạo ra cơ hội và ghi bàn.
Dù ở vị trí nào, thống kê tại Inter Miami cho thấy Messi vẫn đang ở đẳng cấp thế giới: tính đến tháng 4 năm 2026, anh đã ghi 62 bàn trong 67 trận ra sân cho CLB Mỹ, đồng thời có vô số pha kiến tạo quan trọng, đưa Inter Miami từ một đội bóng đứng bét bảng MLS trước khi anh đến, trở thành một đối thủ đáng gờm tại giải đấu.
Giai đoạn ở Inter Miami cũng là lúc Messi thể hiện sự lão luyện trong vai trò của mình: không cần những pha đi bóng tốc độ hay những cú sút từ xa, anh vẫn có thể quyết định trận đấu bằng những đường chuyền xuyên phá hàng phòng ngự, những pha xử lý bóng một chạm tinh tế và khả năng chọn vị trí để dứt điểm chính xác.
Từ số 9 ảo đến đội trưởng huyền thoại ở đội tuyển Argentina
Không chỉ ở câu lạc bộ, vị trí của Messi ở đội tuyển quốc gia Argentina cũng trải qua nhiều sự thay đổi trong suốt 18 năm anh khoác áo đội tuyển. Trước năm 2022, nhiều người từng nghi ngờ rằng Messi sẽ không bao giờ giành được danh hiệu lớn cùng đội tuyển Argentina, một phần vì các huấn luyện viên trước đó chưa tìm ra vị trí phù hợp nhất với siêu sao người Argentina.
Trải qua nhiều đời huấn luyện viên, Messi đã được thử sức ở nhiều vị trí: cánh phải, số 9 ảo, tiền đạo lệch phải, thậm chí là hộ công cho một tiền đạo khác. Mãi cho đến khi Lionel Scaloni tiếp quản đội tuyển Argentina vào năm 2018, vị trí của Messi mới được cố định ở vai trò số 10 cổ điển, chơi phía sau cặp tiền đạo Lautaro Martinez và Ángel Di María, tạo thành bộ ba tấn công nguy hiểm nhất thế giới.
Việc Scaloni đặt Messi ở vị trí số 10 cổ điển là bước ngoặt đưa đội tuyển Argentina đến những thành tích vang dội: vô địch Copa América 2021, vô địch Siêu cúp Liên lục địa 2022, và đặc biệt là chức vô địch FIFA World Cup 2022 tại Qatar, chấm dứt 36 năm chờ đợi danh hiệu World Cup của người Argentina.
Tại World Cup 2022, Messi đã thi đấu xuất sắc, ghi 7 bàn thắng và cung cấp 3 pha kiến tạo, giành giải Cúp vàng cầu thủ xuất sắc nhất giải đấu. Ở vị trí số 10, Messi không chỉ là người ghi bàn, mà còn là trái tim của lối chơi Argentina, mọi đường tấn công đều xoay quanh anh, anh có thể di chuyển khắp mặt sân, nhận bóng, điều phối lối chơi và kết thúc các pha tấn công một cách hoàn hảo.
Ngay cả tại World Cup 2026, khi đã 39 tuổi, Messi vẫn là nhân tố không thể thay thế của đội tuyển Argentina, giúp anh đoạt ngôi á quân giải đấu, tiếp tục khẳng định tầm vóc của một huyền thoại.
Tổng kết
Trong suốt sự nghiệp hơn 20 năm thi đấu thể thao chuyên nghiệp, Lionel Messi đã trải qua rất nhiều vị trí khác nhau trên sân: từ tiền vệ cánh phải ở những ngày đầu ra mắt Barcelona, đến số 9 ảo ở giai đoạn đỉnh cao, sau đó là số 10 cổ điển ở những năm cuối sự nghiệp, và vẫn luôn thể hiện được tầm vóc của cầu thủ vĩ đại nhất mọi thời đại. Ngày nay, khi sự nghiệp của anh dần đi đến hồi kết, người hâm mộ trên toàn thế giới vẫn không quên những màn trình diễn đỉnh cao của siêu sao người Argentina ở mọi vị trí anh từng bước qua, những khoảnh khắc sẽ đi vào lịch sử bóng đá thế giới mãi mãi.
Nguồn: Sưu tầm